Çorum Kuşsaray Köyü

Kuşsaray’da yaşayan halkın tarihini incelediğimizde bu halkın kesin tarihinin Malatya Hekimhan ilçesindeki Beykent ve çevresindeki köylere dayandığını görürüz. Buraya geliş konusunda iki görüş vardır. Birinci görüş buraya gelen halkın Horasan’dan Ardahan-Kars çevresine göç eden Türk boyları olduğunu belirtir. İkinci görüş ise Halep-Şam bölgesinden Malatya’ya göç edildiğini iddia etmektedir. Söz konusu halkın Oğuz Boylarından Beydilli (Beğdili) Boyu’na mensup olduğu belirtilir.

Hekimhan’a geliş konusunda farklı rivayetler olsa da; bilinen 17. yüzyılın başında bu bölgeye göçüldüğüdür. Bugün Kuşsaray halkını oluşturan topluluk o tarihlerde Kubatlar, Kerimoğulları ve Ardahanlılar gibi isimlerle anılmaktaydı. Bu bölgede yaşadıkları dönemde Rişvanlar isimli grupla anlaşmazlığa düşen topluluk olayın kan davasına dönüşmesi sonucu bugün Kayseri topraklarında yeralan Karaözü Köyü’ne göç etmek zorunda kalır. 18. yüzyılda Karaözü’ne geçen topluluk bir şekilde burayı da terketmek zorunda kalmıştır. Köyde o dönemin yaşlılarının anlattığı rivayet edilen hikayelere göre bu göç çok çabuk ve acele bir şekilde gerçekleştirilmiştir. Bir rivayete göre bölgede bulunan Şahrud Köprüsü’nden geçenlerden haraç alan topluluk hakkında yerel yönetim ağır cezalar çıkartmış ve bu şekilde o bölgeyi terketmek zorunda kalınmıştır.

Araştırmalarımıza göre 19. yüzyılın başında bu topluluk o sıralarda Çorum’da bulunan bir beyden yardım ister. O bey de bu halka çeşitli bölgeleri toprak olarak gösterir. Ayrı ayrı zamanlarda gelen bu topluluklar bugün Çorum’un çeşitli köylerinde yaşamaktadırlar. Bir süre boyunca Kuşsaray, Gökçam, Höçüğünköyü, Alacahöyük ve Haydarınköyü gibi köylere yerleşirler.

Kuşsaray’a yerleşen topluluğun da bugün Merzifon sınırları içinde yeralan Löşdiğin bölgesidir. Oradan Kultak’a geçen topluluğun bir kısmı bu köyde kalırken bir kısmı Kuşsaray ve Körücek köylerine göçetmiştir. Bugünkü Kuşsaray bölgesi karşıdaki Güney Köyü’nün malı olduğu için, bugün Zerklihasan olarak bilinen bölgeye ilk yerleşim yapılmıştır. Çorum nüfus kayıtlarına göre köyün kurucuları şu ailelerdir: 1-Mollaoğlu Ali Kethüda, 2-Uzun Mustafa, 3-Deli Veli, 4-Köseoğlu, 5-Buçukoğlu, 6-Bıcıoğlu, 7-Karadervişoğulları, 8-Sanoğlu, 9-Karavelioğlu, 10-Osmanoğlu

Bugün Kuşsaray Köyü’nün kurulu olduğu yerin tarihini incelersek; binlerce yıl öncesine uzanan gizemli bir hikaye buluruz. Kuşsaray’ın kurulu olduğu ve bugün ismine Kale denen tepenin (yukarıdaki fotoda bu tepeyi görüyorsunuz) halk rivayetlerine göre bir kalenin kurulu olduğu bir tepedir. Yine rivayete göre bu tepede Kuş Kalesi isimli tepe yeralırken, bugünkü Düvenci Ovası bir göldür. Ve karşıda da Kız Kalesi isimli bir kale bulunmaktadır.

Rivayetlerden çıkıp yazılı tarihe geçtiğimizde; M.Ö. 1800′lerde (Eski Hitit öncesi) Boğazköy Hatuşaş arşivinde bulunan bir tablette; Pithana M.Ö. 1850 tarihlerinde Kuşara kentinin kralıdır. Çorum’da yapılan kazılarda bölgenin Hitit öncesi ilkel dönemlerden, Bizans dönemine kadar önemli bir merkez olduğu anlaşılmıştır.

Kuşsaray isminin kökenine dair de bir çok rivayet bulunmaktadır. Bunlardan bazıları ismin Kuşay Peygamberle ilgili olduğu şeklindedir. Lakin yazılı kaynaklara bakıldığında bu bölgeye Hitit öncesi dönemden beri Kuşara gibi isimler verilmektedir.

Çorum’un 15 km doğusunda; yoldan 20-25 m yükseklikte kalkerle örtülü bir tepe görünümündedir.Uzunluğu 150, genişliği 100 m kadardır; çevresi surla çevrilidir.Türk Tarih Kurumu adına H.Z. Koşay tarafından araştırıldı(1966) Höyüğün etek kısmında yerleşme izine ve Eski Bronz çağına ait küpler içinde yanmış insan kemiklerine rastlandı.Höyük üzerinde yapılan sondajlarda ise üç yerleşme katı görüldü.Hitit katında bol miktarda çanak çömlek ve temel kalıntıları, bronz çağ katında ise Ahlatlıbel ve Alacahöyük eski bronz çağı buluntularına benzer fincanlar, ayrıca tek sıra taş temel üzerine kerpiçten yapılmış bina kalıntıları bulundu.Kalkolitik tabakaya höyüğün doğusunda rastlandı.Geometrik desenli siyah astarlı çanak çömlek parçaları bulundu.Ayrıca benzerleri Mersin XII, Kusura A, Büyükgüllücek ve Beycesultan Kalkolitiği ile Ahlatlıbel ve Polatlı Eski Tunç çağlarında görülen siyah üzerine beyaz bezekli parçalar da bulundu.Obsidien bıçak, birçok monokrom seramik parçası ve eski kalkolitik ve geç neolitik görünümlü, çömlek parçaları ele geçirildi.Bu höyükte neolitik tabakanın da bulunduğu saptandı.

Meydan Larousse Ansiklopedisinin 12. Cildinin 87. sayfasınde yeralan “Kuşsaran veya Kuşsaray Höyüğü : Arkeol” maddesi

Kuşsaray, Çorum’un 15 kilometre doğusunda yer alan;  Düvenci Ovası’nın kenarındaki bir tepenin eteğine kurulmuş küçük bir köy. Nüfusunun büyük bölümünü başta Çorum, Danimarka, Ankara, Almanya, İzmir gibi bölgelere göçle kaybetmiş olan köyün şuandaki hane sayısı 40-50 civarlarında seyretmekte. Kışın oldukça hareketsiz olan ve çoğunlukla yaşlıların ikamet ettiği Kuşsaray’da, yazları dışarıdaki Kuşsaraylılaran dönüşüyle hareketlilik başlamakta.

Sağmaca ismiyle bilinen bir mesire yerine de sahip olan Kuşsaray’da, geçmiş yıllarda kazı çalışmaları da yapılmış ve Hitit dönemine ait eserler bulunmuştur. Bu eserler halen Çorum Müzesi’nde sergilenmektedir.

Kuşsaray Mail Grubu açıldı.

	Kussaray
	Arşivlere Göz At groups.google.com